cave-like creation

 

celine's clown, post Xmas 2021

 

INTRODUCING THE MUSIC AND LYRICS OF NHAC SI PIANIST LE TUYEN

 

hoa tho khi can thiet tuc la lam tho -- beethoven la chuyen vien ve variation va improvisation

 

“21: CUỐI NĂM MƯỜI PHÚT SOLFEGE THÊM, ĐÂU NGỌN TÌNH SẦU TRÊN  MUÀ HÈ̉ ĐỎ LƯẢ”

(Đặt trên mô típ thơ Du Tử Lê để hoạ thành một bài thơ khác nhằm trả lời câu hỏi tôi nhìn thấy từ thơ Du Tử Lê, “67 KHÚC THÊM CHO HUYỀN CHÂU”)

 Dnn©2021

            Dedicated to that VNCH soldier who died in Quang Tri, 1972

                        Năm 1967, Chú Du Tử Lê làm bài thơ tình, tám chữ không vần, 
                        trở thành bản nhạc đứa con gái nhỏ là tôi hát 1970s, sáng tác Từ Công Phụng.

                        Cuối năm 2021, tôi "hoạ" lại trên mô típ ý thơ DTL, thành câu trả lời tám chữ có vần,
                        Đâu là Ngọn Tình Sầu, trên Muà Hè Đỏ Lưả?



nhạc sĩ bảo trên đỉnh sầu có ngọn
tôi leo lên từ đáy vực, vươn cao
cây tình yêu mọc dấu tích buồn đau
hồn đất nước thì thào trong cuộc chiến

hạnh phúc tôi nhỏ nhoi vì quốc biến
giọt mưa se, cái lạnh thấu muôn trùng
bầy sẻ cũ khóc theo màu ngói rợn
trời xanh xao tay nhỏ vẽ chân dung

___

ở đáy vực có mùì thơm lá nõn
đất đao binh, cỏ ấm thịt da người
tôi gầy gò dưới chân em sắc gót
môi thâm khô nhưng vẫn khát màu tươi
___

ngày tháng hạ động viên bầy lính trẻ
gái đô thành trở mặt, dáng điêu ngoa
tay chơ vơ khẳng khiu vàng chất nghệ
gốc me trầy tô ký ức trên da
chiều ẩm ướt trẻ con đuà ríu rít
tíếng chửi thề thay tiếng nấc, gần xa

___

kỷ niệm đó, tôi gom thành tiếng thét
nhạc sĩ đừng ca tụng khúc sầu rơi
con dế nhỏ rú lên bài cách biệt
nửa đêm về run rẩ̉y giọng buồn lơi
cây định mệnh sẽ uơm mầm miễn nhiễm
lá trầm luân tơi tả mái hiên người
_____

dù tuổi thơ uột èo theo gió bấc
con dế buồn không chết giữa đêm sương
bầy sẻ cũ đậu trên vòm biển lặng
dù gốc me: già khọm với tà dương
em trinh tiết chôn vùi trong cát trắng

con sóng tình vỗ mãi một dòng hương


dnn(C)2021

v/D nganh hoc va nganh khao cuu MUSICOLOGY

 

·       wendy duong says:

3 December 2021 at 9:20 pm

THE NEEDS FOR VIETNAMESE MUSICOLOGISTS EITHER DEGREED OR SELF-TAUGHT:

Tại sao lại phải chuyển ngữ tư tường người khác mà không viết ngay nhận xé̃t âm nhạc cuả học giả hay nhạc sĩ/nghệ sĩ Việt Nam? Ngành musicology thiên hình vạn trạng và là một ngành có tính cách xuyên bộ môn, mà các học giả mọi ngành có thể tự học. Chính tôi đây là một cá nhân tự học musicology suốt trong thời gian fellowship ở một đại học miền Bấc, và suốt thập niên dạy ở vùng Rockies. Thiếu gì người VN là “nghệ sĩ nghiệp dư” như tôi có thể nhận định v/d âm nhạc, hay hơn tôi rất nhiều, nhất là khi họ có kinh nghiệm khảo cứu ̣– scholarly research.

Bà giáo sư viết bài trên đây là research professor cuả một đại học Mỹ, về Asian / American studies thì phải, và là tay dương cầm nghiệp dư. Profile này có thể tìm ngay ở người Việt và người gốc Việt.

Thay vì làm người dị́ch, tại sao kh̀ông viết luôn bài nhận định, dưa trên kinh nghiệm “cây nhà lá vườn” với trailblazer Dang Thai Sơn và thêm vào đó, sản phẩm quốc nội cuả VNCHXHCN lả Đặng Vỉ̃nh Phúc. Lý do: hiện nay VN có rất nhiều người viết đọc tiếng Anh. Vai trò “chuyển ngữ” bớt cẩn thiết.

Tôi đề nghị Da Màu bắt đầu nhìn đến, ngay cả “solicit,” những bài khảo cứu ngắn, cuả chính học giả Việt, gốc Việt, nhất là trong nhử̃ng địa hạt có mảnh lực quốc tế qua trực giác như âm nhạc. V/d người Á Châu xuất hiện nhiều không phải chỉ ờ ăm nhạc thi đua thế giới mà còn ngay cả ở academia một số các ngành ở Mỹ, các công ty kỹ thuật, ngành thự́c phẩm / tiêm ăn, ngay ở campus đại học Harvard chẳng hạn, etc.etc. thế nhưng tình trạng kỷ thị Á Đông vẫn còn, ở những tì̉nh huống tinh vi nhất. Các vụ án vẩn có, các tổ chức tranh đấu vẫn đăt v/d — thí dụ cho rằng đại học Harvard vẫn kỳ thị chủng tộc khi áp dụng nhử̃ng gì có tính cách hạn chế người Á, etc.etc. Những bài viết như vậy sẽ có giá trị “critical thinking” cân bằng nhiều hơn là phổ biến “thông tin” qua hình thức dịch thuật. V/d: Ai là “học giả” để viết đây? DM có thể nhận định khách quan. “Học giả” là một trạng thái, acquired status, không nhất thiết là bằng cấp giấy tờ. Tư cách học giả sẽ đến ngay từ nội dung bài viết.

Viết về ăm nhạc có thể mờ rộng cho tất cả những ai biết nhạc, yêu nhạc, và biết khảo cứu. Musicology là ngành sinh động, không phải là ngành trình diễn.

cám ơn. DNN

Trả lời »

oAnh Thảo says:

6 December 2021 at 7:52 pm

Góp ý với Wendy Duong:
Tôi rất cám ơn nhà văn Trần Thị NgH. đã bỏ công sức và thời gian để dịch thuật các truyện ngắn và các bài viết về đề tài âm nhạc cho những người không rành tiếng Anh như tôi đây.
Nhà văn Trần Thị NgH. muốn viết hay dịch gì thì đó là quyết định của bà ấy. Phổ biến thông tin bằng dịch thuật là một việc nên làm.
Nếu WD cho rằng dịch thuật không cần thiết thì chắc là WD biết tất cả mọi thứ tiếng trên đời?
Tôi cũng mong là sẽ được đọc những bài về musicology của WD viết để được học hỏi thêm về kiến thức âm nhạc của WD.

Trả lời »

§  wendy duong says:

Your comment is awaiting moderation. This is a preview; your comment will be visible after it has been approved.

16 December 2021 at 1:57 am

đÚNG VẬY. Ông/Bà có thể viết những gi Ô/B muốn, tôi cũng thế, và người dịch nào đó muốn dịch cái gì thì dịch, va DM muốn đăng cái gì thì đăng. Đó là tự do ngôn luận. Tiêu chuẩn cuả tự do ngôn luận theo tôi, một người có chuyên môn báo chí, là CÔNG BẰ̀NG, QUÂN BẰNG, VÀ SỰTHẬ́t.

 

 Ô/Bà muốn đp̣c cuả tôi thì lên mạng lưới hoặc mua sách, đa số là tiếng Anh, ký tên khác nhau, các bộ môn khác nhau. Có bài có thể cho rằng thuộc về musicology bằng tiếng Việt, Ô/B cứ tự nhiên tìm đọc không tốn tiền, nhưng sẻ có những bài tốn tiền hay có độc giả có chuyên môn, trong môi trường chuyên môn. Tôi không có thì giờ viết tiếng Việt nhiều. thông cà̉m. Ô/B muốn hỏi gì, cứ hỏi. Tôi sẻ cho email. Tôi không có nhiề̀u thì giờ để viết cho quý vị đọc. Tôi chỉ có thể vắn tắt. Cái gì tôi không biết, tôi sẻ̃ cho source để tự tìm hiểu.

 

Tôi không hề nói “dịch thuuật” không cần thiết. Như thế, Ô/B cần ̣đọc lại cho kỹ những gì tôi nói, trước khi Ô/B lên tiếng. Sở dĩ tôi trả lời vì tôi thấy Ô/B đọc không kỹ và hình như không hiểu ý tôi. Từ một cái nhìn sai lầm đi đến một câu hỏi sai lầm: Tôi có biết mọi thứ tiếng ờ trên đời? Không ai biết mọi thứ tiếng ờ trên đời mà cũng chẳng có ai đọc được bản dịch dù mọi thứ tiếng ờ trên đời, chưa kể đến cổ ngữ như Latin, old Greek, và…chữ Nôm. Vậy hỏi làm gì? Tốn giấy mực và công đánh máy chăng? Đó là một câu hỏi có tính cách phê phán theo kiểu passive-aggressive? Mà phê phán đặt không đúng chỗ. Có người nói phê phán không đúng chỗ là ác ý.

 

V/đ đọc về musicology: tôi thấy nên đọc vì kiến thức, và không nên đọc để phê phán về người viết. Nếu có ý kiến, thì viết luôn về musicology cho người khác đọc bằng tiếng Việt, khỏi cần ai dịch. Đó là một trong những chủ đề qua comment cuả tôi. B̀ài tôi viết về THE NEEDS FOR VIETNAMESE MUSICOLOGISTS ETC. bằng tíếng Việt hình như đang chờ Da Màu và vài tạp chí về VN nưã. Hoặc sẽ đăng ngay trong tạp chí cuả tôi nay mai.

 

Theo tôi, bài cuả bà GS người Mỹ thiếu sót và phiến diện, như tôi nêu lên trong bài t̀ôi viết ̣hình như chưa đâng. Nếu là tôi, tôi không chọn dịch bài đó. Người VN nên viết thằng một bài sau khi nghiên cứu v/d tạo ra bởi cuộc tranh tài ờ Warsaw cuả DTSơn nhiều thập niên và tìm hiểu những gì đã xẩy ra cho những nhân tố đó. Cũng như nghiên cứu về mọi v/d liên quan đến khuôn mặt người châu Á thay vì chỉ nhìn vào ăm nhạc và nên có sự so sánh đối chiếu với âm nhạc là môi trường không cần ngôn ngữ.

 

Theo tôi thấy, Ô/B không nên tìm đọc một tác giả mà Ông/Bà cho rằng t́ác giả ấy gọi dịch thuật không cần thiết, hay tự cho rằng tác giả ấy biết mọi thứ tiếng ờ trên đời. Ô/B lấy ý này ờ đâu ra? Hay là ai đặt ý đó vào đâu óc? Tôi cũng không nên trả lới ṃột độc giả mang khái niệm như vậy sau khi đọc comment của tôi. Tôi sẽ không tham dự cuộc đối thoại nữa v̀ì không có mục đích ích lợi. Tôi chỉ muốn xác đ̣inh rằng Ô/B đọc lời tôi viết như vậy là không đúng, và những gì Ô/B nói là tóm tắt sai chủ đề cuả tôi, để không có sự đánh lạc hướng cho nhử̃ng độc giả ngoài kia theo dõi comment cuả tôi.

 

Tôi xin đề nghị: toàn cầu hóa đã xầy ra quá lâu rồi, Ô/B nên bỏ thì giờ học tiếng Anh, một ng̀ôn ngử quốc tế, ̣để khỏi tuỳ thuộc vào dịch giả quá nhiều. Và để đối chiếu. Nhưng trước khi học ngoạ́i ngữ, nên đọc tiếng Việt để lấy ý cho đúng ̣– cái học phổ thông qua trường lớp cân bản cho đ̣ọc và viết nghị luận.

WND/DNN

bai hat tren ngon tinh sau va tho Du Tu Le

Du Tu Le duoc xem nhu mot thi si vuot buc cua mien Nam VN. Vay ma bai tho noi tieng sau day (tu do co bai hat toi rat thich la Tren Ngon Tinh Sau cua Tu Cong Phung) hoan toan bo? han v/d VẦN.    Chu nghia bai tho tuyet hay, nhung VẦN thi ke nhu DTL khong dem xia den. 

Da SOLFEGE tho Bui Giang duoc chep lai tren mang luoi, toi se SOLFEGE bai duoi day cua Du Tu Le de dat lai not nhac cho bai tho trong khia canh VẦN, tu do them vao hay bien chuyen ca tu tuong.  Toi làm viec SOLFEGE nay voi chu truong tha thiet yeu cau thi si va doc gia ve lai voi Nguyen Du, Doan Thi Diem, Nguyen Gia Thieu, Nguyen Binh, Tham Tam, Vu Hoang Chuong, etc de giu ÂM VẦN ̣ĐIỆ̃U cho nhác tính trong cac the tho cua VN.  

Bai duoi day cua Du Tu Le khong phai la THO XUÔI, ma la thê tho TAM CHU can co nhac tính.  Toi SOLFEGE de giu nhac tinh cho the tho tam chu ma Du Tu Le chon lua. 

67 KHÚC THÊM CHO HUYỀN CHÂU

thơ: Du Tử Lê

hạnh phúc tôi từ những ngày nước lớn
trời mưa mau tay vuốt mặt khôn cùng
bầy sẻ cũ hom hem chiều ngói xám
trời xanh xao chân nhỏ cũng không về
cây mộng nở từng ngón tay lá nõn
nôi tương tư cỏ ấm thịt da người
tôi hiu hắt từ mắt em ngát tạnh
môi thâm khô từ thuở định xin hôn
ngày tháng hạ khi không mà trở rét
em khi không mà trở mặt điêu ngoa
tay trông ngóng hương đưa mùi tóc mạ
ngọn me xa theo ký ức rì rào
chiều qua đó chân ai còn ríu rít
lời ai say cho trời đất lại gần

kỷ niệm tôi từ những ngày vỡ tiếng
nhẩn nha gom từng cọng thiết tha rơi
con dế nhỏ lớn lên đằm tiếng hát
khi đêm về ru giọng đớn đau hơn
cây niên thiếu cũng thui mầm trong sáng
lá oan khiên lả tả mái hiên người
tôi èo uột từ những ngày cả gió
con dế buồn tự tử giữa đêm sương
bầy sẻ cũ cũng qua đời lặng lẽ
ngọn me xưa già khọm tiếc thương hờ
em ở đó bờ sông còn ấm cát
con sóng tình vỗ mãi một âm quên

SOLFEGE DU TU LE

21 KHUC THEM CHO NHAC DIEU




67 KHÚC THÊM CHO HUYỀN CHÂU
thơ: Du Tử Lê

hạnh phúc tôi từ những ngày nước lớn
trời mưa mau tay vuốt mặt khôn cùng
bầy sẻ cũ hom hem MÀU ngói RỢN
trời xanh xao TAY nhỏ VẼ CHÂN DUNG

___


cây mộng nở từng ngón THƠM lá nõn
nôi tương tư cỏ ấm thịt da người
tôi hiu hắt từ mắt em SẮC NGỌN
Môi thâm khô NHƯNG VẪN KHÁT MÀU TƯƠI

___


ngày tháng hạ khi không mà trở rét
em khi không mà trở mặt điêu ngoa
tay trông ngóng hương đưa mùi tóc mạ
ngọn me VÀNG TÔ ký ức TRÊN DA
chiều qua đó chân ai còn ríu rít
lời ai say TRONG trời đất GẦN XA

___


kỷ niệm tôi từ những ngày vỡ tiếng
nhẩn nha gom từng cọng thiết tha rơi
con dế nhỏ HÁT LÊN BÀI CÁCH BIỆT
khi đêm về RUN RẨ̉Y giọng BUỒN LƠI
cây niên thiếu cũng UƠM mầm MIỄN NHIỄM
lá oan khiên TƠI tả mái hiên người

____

tôi èo uột từ những ngày cả gió
con dế buồn tự tử giữa đêm sương
bầy sẻ cũ cũng VÙI THEO BỂ KHỔ
ngọn me xưa già khọm VỚI TÀ DƯƠNG
em ở đó bờ sông còn ẨM cát
con sóng tình vỗ mãi MỘT DÒNG HƯƠNG


dnn(C)2021

mưa thu

Drawing Blind, digital infusion onto ink on paper and fabric, (C) und 2020

 

THƠ BẢY CHỮ DƯƠNG NHƯ NGUYỆN:

NÓI CHUYỆN ÂM VẦN ĐIỆU

Tôi lưu ý cộng đồng làm thơ VN chú ý đến âm vần điệu và những thể thơ có sẵn cuà VN.   

Trên mạng lưới, tôi vô tình đọc được hai câu thơ cuả ai đó trong một bài thơ bảy chữ khá hay, nhưng trong hai câu tôi trích sau đây từ bài thơ ấy, có một “nốt nhạc” bị hỏng trong mỗi câu bảy chữ, làm kém giá trị nhạc tính cuả bài thơ trong khi ý tường cuả tác giả rất đẹp. (Vâng, là ngôn ngữ có dấu, thơ VN có “nốt nhạc”):

“Ướt sũng hoàng hôn tiếng mưa buồn”   “Vẫn sắc thu vàng vẫn mênh mang”

Tôi bèn viết lại “nốt nhạc” cho hai câu này, và từ đó, tôi sáng tác bài thơ dưới đây chỉ trong vòng dưới mười phút.  Lý do: nhac tính, ý tưởng, và hình ảnh trong chu trình làm thơ dựa trên âm vần điệu cuả thơ Việt Nam là vấn đề rất tự nhiên, không cần cố gắng, nếu chất âm vần điệu cuả thơ VN đã thấm vào người. 

Nhạc tính này lấy từ thơ Đường vì VN ngày xưa phụ thuộc vào chữ Hán.  Sau đó, thể thất ngôn bát cú được dùng với chữ Nôm.  Và thể “thất ngôn” trở thành một phần cuả phong trào thơ mới thể kỷ hai mươi với Tống Biệt Hành cuả Thâm Tâm, trong khi Tình Già cuả Phan Khôi trở thành sự bắt đầu cuả thơ xuôi.  Điều này tôi biết khi mới tiểu học, qua cha mẹ tôi, là giáo sư văn chương.

Đọc thơ thất ngôn từ thuở trung học VN, tôi tự nhiên mà bắt được nhạc tính cuả thơ Đường, chứ tôi không học thơ Đường bao giờ cả, tự nhiên mà hấp thụ âm vần điệu cuả thơ Đường, Hán Việt, và thơ tiếng Việt mà thôi.  Đó là kinh nghiệm sống với thi ca VN cuả tôi. Nếu không học văn chương ở VN thuở thiếu thời, được đọc thơ VN ngay từ tấm bé, và lớn lên trong một gia đình văn chương, chắc một cá nhân sẽ không có kinh nghiệm đó. 

Dĩ nhiên tôi làm và đón nhận thơ xuôi, nhưng trong thơ xuôi cũng vẫn phải có nhạc tính, và tôi không thể chấp nhận việc bác bỏ thi ca VN với âm vần điệu cuả nhạc tính cổ truyền, hay phổ biến thơ hỏng âm vần điệu, vì mấy trăm năm thi ca VN là phẩm chất cuà sáng tạo VN qua nhiều thế kỷ, vẫn còn hôm nay và sẽ còn ngày mai, không thể bỏ đi hay coi thường được, chỉ vì sự có mặt cuả thơ xuôi (bây giờ ở VN gọi là “thơ văn xuôi” (Baudelaire—poème en prose).  Không có cái gì “cổ lỗ” cần bỏ đi trong thơ có âm vần điệu cuả VN cả.  Chẳng khác chi Beethoven vẫn là hôm nay và ngảy mai, bên cạnh Stravinsky hay hard rock.  Nếu không có Beethoven, chưa chắc đã có Stravinsky hay hard rock, ngay cả âm nhạc VN hiện đại, vì Beethoven đã định nghĩa cho chúng ta thế nào là âm nhạc với ký âm pháp vẫn dùng ngày nay và mai sau.

Âm vần điệu định nghĩa nhạc tính trong thơ VN.

Dnn©DEC.2021

 

 MƯA THU

“Ướt sũng hoàng hôn mưa như sương” 

Mờ theo quan ải, sầu biên cương

Tôi nhớ ngày xưa, tiếng trống dục

Chàng trên lưng ngựa, nàng thê lương

 

 “Trong sắc thu vàng, mưa mênh mang”

Bám trên khung cửa, rồi lang thang

Đâu đó tiếng đàn ai thổn thức

Như mưa trút nước, ở trên ngàn

 

"Ướt sũng hoàng hôn mưa vẫn tuôn”

Tuôn nhu nước chảy buổi chiều buông

Chiều nay tôi đ́ón muả thu ̣đến

Chợt nhớ năm xưa, có kẻ buồn

 

“Vẫn sắc thu vàng, nắng đã tan”

Nắng như bóng nắng cuà thời gian

Năm xưa có kẻ nhìn tôi khóc

Lau giọt ân cần, khi hỏi han

 

Và thế là tôi nhớ trọn đời

Những ngảy mưa rút, buổi ly bôi

Muà thu biết khóc là tôi đó

Lệ cũng như mưa, nhỏ xuống đời                            ©DNN Dec 14, 2021

Betty Buckley: the voice and acting that motivated me during the eighties such that the judicial career toward the federal court could take second place

 

compare Sarah Brightman today: 

FIRST ASIAN WOMAN AT GRAMMY, TONY

Phụ nữ  Á đầu tiên đước giải Grammy là Lea Salonga, người gốc Phi, NĂM 2018 khi cô đã 47 tuoi. Cũng thế, với giải Tony thập niên 90.  Đây là hai giải thưởng về nghệ thuật trình diễn và giúp vui  cuả Mỹ: ÂM NHẠC/ĐIÃ HÁT VÀ KỊCH NGHỆ. 

https://www.grammy.com/grammys/artists/lea-salonga/243521  -- Miss Saigon