Trường thi "Về" cua DNN mang tâm trạng của người Việt gốc tỵ nạn

 

IN ANTICIPATION OF APRIL 30:

THƠ SÁNG TÁC cuà Dương Như Nguyện
nhân dịp SOLFEGE BUI GIANG

CUỘC RA ĐI  -- định nghĩa hồng hoang:

 BUỒNG TIM LÀ PHIẾN CỦA BĂNG THANH

Tôi đã ra đi tự buổi này
Đất rung, chứa lá, nhổ tung cây
Đôi bóng chim non là nhật nguyệt
Nghĩ rằng trăng đã rách vì mây


Môi se, tiềm ẩn NỤ TINH KHÔI
Màu mắt xanh như biển tụ trời
Trời biển một màu xanh nhỏ xuống
Một lần nguyên thủy LỆ tuôn RƠI

Nước có cau mày vì giận mây
Tưởng rằng hoa lá mọc đêm nay
dường như đã vướng màu thiên cổ
Đỏ ửng da mòn đứt mạch tay

Nếu đã ra đi chớ hẹn vê
Dẫu người trông đợi, xót tình quê
Đêm nằm trăn trở bờ mi khóc
Đâu đấy, oan khiên, lỡ hẹn thề

Chớ hỏi vì sao không sớt chia
Có cũng như không, mộng đã lìa
Ai nhớ, ai quên, ai khó nhọc
Nhìn quanh, hổ thẹn với trăng khuya

Bên trong cố dấu giọt tràn dâng
Ngoài cửa không gian lạnh bẽ bàng
Thao thức vì đâu, thôi ĐỊNH NGHĨA
Đổ cho nhân thế, cuộc HỒNG HOANG?

Nếu có trầm ngâm giữa khói chiều
Thở dài khi nắng đổ, đìu hiu
Đứng tựa không gian mà hỏi ngượ́c
Gỏt chân đi trước, cánh tay theo

Cứ thế mà đi, chẳng tiếc gì
Níu trời, che đất, để c̀ùng ghi
Xuân đến hạ về thu tựa cửa
Đông nằm yên ngủ, giọt sầu bi

BUỒNG TIM LÀ PHIẾN CỦA BĂNG THANH
TRONG CUỘC CHIA LY, LÁ RỤNG CÀNH
Hôm ấy tôi đi, đời đứt nhịp
Hồi tườ̉ng hôm nay, tống biệt hành


HÔM ẤY TÔI ĐI, CÂY NHỔ RỄ
HÔM NAY HỒI TƯỞNG, BỤI VÂY QUANH


HÔM ẤY TÔI ĐI, KHÔNG NHỎ LỆ
HÔM NAY, MỚI KHÓC, LÁ VỜN QUANH


Jan. 29, 2024
 

tho cua Giao Su Ta Ky, Petrus Ky

 

Khi ba mươi mới biết chuyện xưa lầm

Thì đau khổ đã hằn lên trán nhỏ

Thì uất hận vạch trời nhưng chẳng tỏ

Rồi cô đơn như một kẻ chăn cừu

Trên đồi cao nhìn tinh tú luân lưu…

Source: FB Mai Thanh Truyet

THƠ BẢY CHỮ DƯƠNG NHƯ NGUYỆN Ướt sũng hoàng hôn mưa vẫn tuôn

THƠ BẢY CHỮ DƯƠNG NHƯ NGUYỆN:

Trên mạng lưới, tôi vô tình đọc được hai câu thơ cuả ai đó trong một bài thơ bảy chữ khá hay, nhưng trong hai câu tôi trích sau đây từ bài thơ ấy, một nốt nhạc trong mỗi câu bày chữ bị hỏng, làm kém giá trị nhạc tính cuả bài thơ:

“Ướt sũng hoàng hôn tiếng mưa buồn” “Vẫn sắc thu vàng vẫn mênh mang”

Tôi bèn viết lại nốt nhạc cho mỗi câu, và từ đó, tôi sáng tác bài thơ dưới đây chỉ trong vòng dưới mười phút.

Lý do: nhac tính, ý tưởng, và hình ảnh trong chu trình làm thơ dựa trên âm vần điệu cuả thơ Việt Nam là vấn đề rất tự nhiên, không cần cố gắng, nếu chất thơ ở sẵn trong con người.

Nhạc tính này lấy từ thơ Đường. Đọc thơ thất ngôn từ thuở trung học VN, tôi tự nhiên mà bắt được nhạc tính cuả thơ Đường, chứ tôi không học thơ Đường bao giờ cả. Tự nhiên mà hấp thụ âm vần điệu cuả thơ Đường, Hán Việt, và thơ tiếng Việt mà thôi. Đó là kinh nghiệm sống với thi ca VN cuả tôi. Nếu không học văn chương ở VN thuở thiếu thời, được đọc thơ VN ngay từ tấm bé, và lớn lên trong một gia đình văn chương, chắc một cá nhân sẽ không có kinh nghiệm đó.

Dĩ nhiên tôi làm và đón nhận thơ xuôi, nhưng tôi không thể chấp nhận việc bác bỏ thi ca VN với âm vần điệu cuả nhạc tính cổ truyền, hay phổ biến thơ hỏng âm vần điệu, vì mấy trăm năm thi ca VN là phẩm chất cuà sáng tạo thi ca VN qua nhiều thế kỷ, vẫn còn hôm nay và sẽ còn ngày mai, không thể bỏ đi hay coi thường được, chỉ vì sự có mặt cuả thơ xuôi (bây giờ ở VN gọi là “thơ văn xuôi” (Baudelaire—poème en prose).

Dnn©DEC.2021





MƯA THU

“Ướt sũng hoàng hôn mưa như sương”

Mờ theo quan ải, sầu biên cương

Tôi nhớ ngày xưa, tiếng trống dục

Chàng trên lưng ngựa, nàng thê lương



“Trong sắc thu vàng, mưa mênh mang”

Bám trên khung cửa, rồi lang thang

Đâu đó tiếng đàn ai thổn thức

Như mưa trút nước, ở trên ngàn



"Ướt sũng hoàng hôn mưa vẫn tuôn”

Tuôn nhu nước chảy buổi chiều buông

Chiều nay tôi đ́ón muả thu ̣đến

Chợt nhớ năm xưa, có kẻ buồn



“Vẫn sắc thu vàng, nắng đã tan”

Nắng như bóng nắng cuà thời gian

Năm xưa có kẻ nhìn tôi khóc

Lau giọt ân cần, khi hỏi han



V̀à thế là tôi nhớ trọn đời

Những ngảy mưa rút, buổi ly bôi

Muà thu biết khóc là tôi đó

Lệ cũng như mưa, chảy xuống đời

DNN Dec 14, 2021

Picasso influence and Martha Graham inspiration, together with Nguyen Du and Cao Ba Quat inclination

MY VIETNAMESE POETRY -- three pieces about Vietnam -- Ba Bai Tho tieng Viet (PLEASE SCROLL DOWN TO READ ON, MY EXPOSITORY ENGLISH TEXT)

I.

TAY, CHÂN, KẺ SĨ -- LIMBS AND LITERATI IN EXILE

"Dang tay với thử trời cao thấp

Xoạc cẳng đo xem đất ngắn dài"

(Thơ Hồ Xuân Hương)

Dang tay chẳng thấy trời đâu cả

Xoạc cẳng không đo được đất cằn

Tôi thẹ.n thân tôi không đảm lược

Cầm bằng khách trú để nương thân

Tay tôi vì vắng đường tơ ấy

Chân thiếu đôi hài của cổ nhân

Tay chân có khác chi cây cỏ

Ven bờ ruộng nước của người dân

Đúng ra tay phải là cây bút

Chân giữ vòng quay của tử sinh

Xin lấy tay chân làm cốt nhục

Bầu bí? Rồng Tiên? Một chữ tình

Wendy Nicole Dương Như Nguyện

(Copyright 2012)

II.

TÔI HỎI TÔI QUESTION FOR THE SELF

Một cánh chim bay, một góc trời

Trần gian đôi phút đã tăm hơi

Mỹ nhân không thoát vòng kim cổ

Tài nữ không ngoài cuộc nổi trôi

Một cánh sao sa, một quãng đời

Dưới kia trái đất tỷ con người

Trên cao nhật nguyệt hai vầng tỏ

Phật Chúa đâu rồi? Tôi hỏi tôi

Dương Như Nguyện

Oct. 2012

Copyright 2012

III.

NUÔI MỘNG GIỮA ĐÁM TRO TÀN -- THE DREAM THAT RISES FROM THE ASH

Như cánh quỳnh hoa mộng hướng dương

Tìm ai, tìm mãi một mùi hương

Ngó xuôi để thấy đời quay ngược

Ngó ngược ... không xuôi cuộc hý trường

Tình lụy làm chi hỡi Tố Như ?

Ba trăm năm trước lệ còn dư

Một thiên bạc mệnh, cung ai oán

Hai chữ tâm tài, rõ thực hư

Bình Bắc làm chi hỡi Nguyễn Vương ?

Bốn mươi năm ngoạ.i thử can trường

Ai Tư Vãn ấy, sầu muôn thuở

Gò Đống Đa này, mộng viễn phương

Tài tuấn làm chi hởI họ Cao ?

Tiếng thơm hậu thế có là bao

Ngòi bút văn phong tri Hán Đế

Để nước sông Hoàng cũng xiết đau

Ô ngắn làm sao một kiếp người

Anh thư nào thấy ở trên đời

Ví như tráng sĩ hào quang kiếm

Chờ đấng minh quân rủ trướng mời

...

Em cứ tung tăng giữa kiếp người

Trái tim kỳ nữ trót đầy vơi

Hình như tráng sĩ vừa buông kiếm

Giữa đống tro tàn, viễn khách ơi !!!

Dương Như Nguyện

Copyright 2012

EXPOSITION:

Que Huong Ngay Mai ̣QHNMĐ was a web forum with only Vietnamese postings...In fact, in music, they expressly forbade the posting of non-Vietnamese [American] music. Occasionally, they had been patrons of my poetry since 2012 until recently, having accumulated about 11,000 hits in a few years. . Above are three pieces taken from postings by QHNM, which I hope may ring a nostalgic note for my Vietnamese readers...

First, I speak of "tay/chan" -- limbs, the blood ties, tools of the labor mass: humans can't LABOR without limbs ̣̣ (tay, chan). Limbs carry out the brain's directives. I also speak of "ke si," the "literati," a concept from feudal Vietnam that produced civil servants and national leadership in aid of the "King" (the last "literati" national exam given by the king was abolished in the early part of the 20th century, when, to produce native techno- and bureau-crats for colonialism, French education took over a country in which about 90% were farmers without formal education...As you know, the later part of the 20th century marked VietNam as the situs for a "proletariat" revolution, paving the way for communism in an agricultural country that hardly knew who Karl Marx was. Yet, as of now, Vietnam has consistently called for in influx of the "gray matter" (chat xam) rather than pure labor of the proletariat...I would say that Ho Xuan Huong (whom I quoted) is my example of the Vietnamese literati, except that she never sat for the king's exam, and of course she never ran for office...like Hillary Clinton!

Second, I go back to the spiritual quest: the self in the cosmos. Vietnamese society has rested on Buddhism and later Christianity. But, in the middle of such religious hybrid has always been the internal quest: outward ancestors' worship and inward self-discipline called "nhan le, nghia, tri tin etc." a product of Confucianism, plus efforts at harmony between the self and the larger universe (the "Way (Tao) or Dao" of Taoism). And, of course, the 20th century marked the introduction of... socialism-cum-capitalism (Is there such a thing???). Everything then becomes...chaos like...my L'Art Brut!!!!

Last (but not least), I borrow symbolism from Vietnamese history and literature to speak of "dreams..." (my phoenix who rises from the ashes..."). Vietnamese readers hopefully will recognize the metaphors I made to Nguyen Du, Cao Ba Quat, and Quang Trung Nguyen Hue..."Em" here, the female motif -- the narrator/protagonist/antagonist -- is not a nude female crying alone to her heart (while men...crave for...her body (see my share of Trung Pham's female motif). Now, in my poetry, "EM" the female motif simply dances across life's fatalism, or in "cuoc hy truong" (i.e., on Shakespeare's metaphorical stage).

I thought these three "romanticized" pieces utilizing ancient concepts as symbolism for Vietnam's socio-political dilemmas today may be appropriate for, and readily understood by, Vietnamese readers (if not all, then some, I barely hope), all in the aftermath of the U.S. election -- a system alien still to Vietnam...

QUE SERA SERA...

While I speak of history and socio-politics, poetry is all about the heart and sentiments. I only hope that those Vietnamese readers who like my poetry will join me in the heart...

Here they are, my three pieces of Vietnamese poetry (I promise... love poems, the next time).

(for artwork, I gave you my few minutes' work influenced by cubism. I added lines to the original sketch and color blocks, hence transforming it into another piece which I call "people: dancers the labor mass." All laborers are dancers on the stage of life -- all such sweats and tears to create something beautiful and useful for humanity in exchange for bread and rice (com gao) (see Martha Graham's dances, an American product divorced from traditional ballet. I admire her work; so I also give you Martha Graham, a Nobel nominee). She looked like my maternal grandmother.

thơ tiếng việt tức khẩ̀u...NẮNG MÀU THIÊN LÝ

Còn đây, chút nắng trên vòm cây

Nắng trên gò má đỏ hây hây

Cô em mặc aó màu thiên lý

Màu trúc, hay maù cuả áng mây

Áng mây thiên lý ngả theo chiều 

 Khóm trúc bên đường cũng tị̣ch liêu 

Là vờn trong nắng như màu áo

Cô em trẻ quá, sao đăm chiêu?

Đăm chiêu vì phải tiễn người đi

Từ thôn Vỹ Dạ đến kinh kỳ

Có bao nhiêu kẻ mơ Thành Nội

Những đoá sen thơm  sắc diệu kỳ

Anh đi nhớ gửi mảnh khăn về 

Chữ tình cho trọn với làng quê

Này em, vạt nắng màu thiên lý

Cố dấu trong khăn, giọt não nề

nn ̣̣(c) 6/29/2022

TRIBUTE TO Thanh Tâm Tuyền's Lệ ̣Đá Xanh -- Dương Như Nguyện's Crying Green Jade

The Listener, Forest of Memory, and Wall of Oppression
enamels on grained paper and digitual infusion
(c) UND 2010

ABOUT LE DA XANH, “CRYING GREEN JADE”: A tribute to Thanh Tam Tuyen, South Vietnamese poet and novelist (1936-2006)
(c) dnn May 10 2022

***~~~***

BIOGRAPHICAL NOTE ON THANH TAM TUYEN: Thanh Tam Tuyen (acronymed “TTT”) was a refugee from North Vietnam in 1954, right after the Geneva Convention divided Vietnam into two zones: communist North versus non-communist South.

TTT (meaning “Pure Ebony of the Art”) is the pen name of Dzu Van Tam, co-founder of the literary and cultural magazine Sang Tao (“Creativity”) in South Vietnam. (The word “Tuyen” can also mean “a stream,” so the pen name TTT can also mean “Stream from the Pure Heart”).

With this magazine as his “literary child,” TTT started the “free verse” movement in South Vietnam in the 1960s, thereby transforming Vietnamese poetry for the later half of the 20th Century, at least in the South. He also wrote novels and essays, conveying refreshing philosophical themes and a new literary style, which I consider to be ground-breaking for his generation in South Vietnam, during his time as well as thereafter. An eloquent teacher, TTT was well admired by, not only readers of his work and poetry but also generations of his students.

Following the fall of Saigon in 1975, he was sent to a "reeducation camp" by the winners of the Vietnam War. After years of hard labor and imprisonment, TTT immigrated to the U.S. as part of the Reagan-Bush Administration’s “HO” program, and settled in Minnesota, where he lived a quiet, secluded life until his death in 2006.

Among TTT’s most famous “free verse” poems is Le Da Xanh, which I subjectively translated as “Crying Green Jade” (see Appendix 1). Le Da Xanh was set to music by two of South Vietnam’s best known songwriters, Cung Tien and Pham Dinh Chuong (i.e., two separate songs). Both musicians were South Vietnamese refugees who settled in the U.S. after 1975.

In my opinion, the version composed by Cung Tien (“CT”) (see Appendix 2), in particular, bears certain characteristics of, and influence from, the impressionistic and melancholic nature of the early 20th Century’s Romantic (or post-Romantic) composers of the West such as Debussy and Satie, although the tonal nature of Cung Tien’s composition remains intact (contrasting against what was pioneered as atonal trends in the West, but not yet introduced to, pre-1975 South Vietnam).

The following personal essay is based on what Le Da Xanh, the poem and the song, means to me -- that which inspires me to write.

___________________

ABOUT LE DA XANH: MY CRYING GREEN JADE

Both Uta Hagen and Lee Strasberg will agree, and so will Maria Callas who thinks of herself as the servant of music: performing artists, whether in the vocal art or drama, must reach deep down in their soul and find something at the core of their existence to rely on, in order to express. That's the private sphere of the artist's soul, to be given to that which he/she expresses...

Everybody whom I knew from the imperial city of Hue knew that my maternal grandmother was among Hue's most beautiful women.

Grandma wore a jade bracelet all her life. It became greener and greener as she aged.

Memory of childhood in Vietnam often got me back to those nights in Hue, when Grandma held me in her arms, and I felt asleep. Nighttime in Hue could be cold and rainy, but she kept me warm.

In the middle of the night, often I woke up and felt something cold: It was a pleasant cold, smooth and pure, from a dainty object, like a slender, polished cut of stone on which I could lean and rest my cheek.

It was her jade bracelet, of course, pressed against one side of my face. I felt asleep again, her breath over the top of my head filtered down and warmed up her jade bracelet, I was sure. But the cold lingered on, on my cheek, like a cold thread of silk, piercing through the warmth of her breath.

I felt safe in that pleasant cold, my pleasant cold, isolated in all that warmth to anchor me.

***
But then I felt something else.

A wet tear must have smeared onto her jade bracelet. I felt it.

Was the jade crying, or was it Grandma?

Childhood's deep sleep took over always, those nights in Hue.

My little self was not burdened by the weight of thoughts, so I never knew for sure where the tear came from.

́́́***

Her jade bracelet was passed on to me. I wore it on the night I stepped on the C130 cargo plane at Tan Son Nhat airport.

Onto America. Without Grandma. I was forced to forget.

Yet the jade bracelet became a perpetual piece of jewelry. It spoke of who I am and where I came from.

At times I forgot that it was on my wrist.

One day at the University's Recreation Center, I went swimming and was doing the backstroke. The goal was: if I learned music and chose a writing career, I had to learn physical education to achieve balance.

In that one swim, like destiny, I felt so distinctively that my wrist had hit the wall of the swimming pool, as my arm reached over my head to push myself ahead, darting on in all that Clorox-smelling water.

I couldn't hear any sound of breakage in all that water, but I knew something had happened. Instinctively I turned myself into a somersault, dived down without preparation, and looked deep in that water. I saw the bracelet, broken in half. The two halves were falling down, separately like two entities. The two pieces would never find each other again.

And then in all that Clorox-smelling water, I felt Grandma around me. I felt the coldness of the dainty cut of stone pressing onto my cheek. I was safe against that pleasant coldness, upon which I relied. Upon that cut of smooth stone I leaned.

I felt, too, the one tear that wetted my cheek as though it were parting the water to become its own space.

The jade was tearing, or Grandma was tearing.

The jade bracelet that defined me was gone, broken into two halves, falling down and down and down, separated from me forever, into that bottomless Clorox-smelling mass of engulfing water...

America.

***

The swimming instructor said that day I almost drowned.

But somehow before she could jump in to help, I had gotten myself back up. I emerged from that water by myself, and got off the swimming pool.

I can't remember what happened next.

Part of me blamed America for the loss of the bracelet. Part of me blamed myself.

***
In my own American womanhood, I finally learned that Grandma's Vietnamese life (1910-1979) had enough events hidden in her heart to cause her tears. Events of her family. Events of her Hue, and events of the whole country. That which made the jade greener and greener as she aged. That which caused the one tear I felt on that jade circling her wrist, in my dormant Vietnamese childhood.

I came to learn the silence of that one tear. The silence of green jade. The silence of Grandma's heart.

The silence of my loss in America.

***

And that was what the performing artist in me would rely on, in delivering Cung Tiens' Le Da Xanh. To myself.

All I need was the coldness of the cut of stone resting against my cheek, upon which I relied, one night in Hue.

So I don't need the orchestra. Please dismiss it and make my stage simple. Please give me that one tear in the sound of your lonely guitar that speaks to me the silence of Grandma's green jade.

The solitude of the green jade that cried.

The solitude of Grandma's heart that cried.

The solitude of her Hue night that cried.

The solitude of that one tear I felt in the tenderness of Grandma's arms.

The solitude of my stage.

The one tear on stage this night speaks of my loss, and of Grandma's sufferings and all the secrets she bore. What was buried in her heart.

Her Vietnam.

That one tear, unspoken, yet spoken, like the delicate notes -- half tones and whole tones -- to circle into the words they become. Worn upon a Vietnamese woman's wrist, pressed against her forehead, her cheekbone, and then her heart.

Thank you, CT and TTT.

(c)DNN 5/7/2022

______________________

APPENDIX 1: translation/interpretation

Lệ đá xanh – Crying Green Jade

BY © THANH TAM TUYEN
ENGLISH INTERPRETATION: ©Wendy Nicole Duong Nhu-Nguyen 5/9/22

Note from Interpreter: “Crying Rocks” are literary motifs and images found in American contemporary literature based on American Indian folklores and heritage.

In contrast, concepts of an age-old rock that holds memory of tales through thousands of years as witness of life events and history were part of the foundation for ancient China’s epic novel/metafiction, Hong Lau Mong (Dream of the Red Chamber).

In Vietnam’s classical heritage, the personification of rocks and waters became literary symbol of the culture. For example: “Da van tro gan cung tue nguyet, nuoc con cau mat voi tang thuong” (Rocks sustained their internals against wear-and-tear from the test of time; water frowned at life’s upheavals that transformed seas into berry fields), quoting Ba Huyen Thanh Quan, Vietnamese poetess, 19th Century.

TTT transposed these ancient concepts into modernity, as birth (or rebirth) of a new (or rejuvenated) literary motif. Unique to his free verses, Le Da Xanh reflects the silenced psychic pain of his generation in absorbing loss, despair, and disillusion.

I chose the phrase “Crying Green Jade” to interpret the title, because it was the only phrase I could think of, which denotes and combines two different semantic possibilities drawn from TTT’s original language:

1) Tears themselves become green jade, i.e. the poet cries and his tears turn into green jade; or

2) Tears are held in the poet’s heart, so the heart cries but tears are withheld within, meaning the palpitating heart is crystalized or solidified into green jade.

Both concepts are metamorphosis that only poeticism can project.

I have also added English words that denote silenced or suppressed pain -- the poet’s tender heart becomes the reservoir of tears, symbolizing the inner strength of endurance.

In contrast to Red as the color of blood, a “heat” symbol standing for Life, TTT spoke of Blue as either sapphire blue or emerald green, a “cool” tone in the visual art, signifying coolness or coldness, denoting solitude or lonely efforts at rejuvenation following losses, sufferings, or bloodshed – the hope of Art.

I chose “jade” as my interpretation because of its cultural meaning -- ornament associated with the Vietnamese female motif and image of femininity.

However, to interpret TTT’s poem as relating only to a couple’s love is to belittle the poet’s philosophical temperament and message about Vietnam’s pre-destined sufferings, found in his written works. Le Da Xanh also reflects the largesse of his soul and thoughts – he spoke of sufferings as fatalism, which I construe to mean the image of a Vietnamese Sisyphus. There, TTT spoke clearly of the larger scope: Le Da Xanh…oi nhung nguoi khoc le loi mot minh -- Tears from those who cry alone… (In his later poems composed during his “re-education camp” imprisonment, TTT described the silent heroism of political prisoners in drawing their strength from a glimpse at springtime outside their cells, during forced labor. This serves as comparison to, and contrast against, Beethoven’s heroism and musical reverberation in deafness -- testament of the human spirit against adversity).

I have also added English words to TTT’s reference to Christianity as the European addition to Vietnamese collective epistemology: concept of the testing, seductive Apple displayed to suffering humankind by a creator-God. This point is significant to me because it shows the poet’s humanity, as well as his enduring belief in free will and love as part of such humanity – the poet is not an atheist like his indoctrinated North Vietnamese Marxist counterpart.

Le Da Xanh is a short and seemingly simple poem, yet packed with images, philosophical ideas, and overwhelming emotions, cast into the best form of Vietnamese abstractionism. This is also my goal, as I use my instinct to put forth the English interpretation in the simplest form of the English language.

I chose this poem because I think it speaks of the cultural and artistic life of South Vietnam as part of early nation-building, for which TTT was a symbol as well as an important witness of history. The musical form has made the poem last, as it is being sung in Vietnam today (see Appendix 2).

I must dedicate this essay and interpretation to my late father, who introduced TTT’s work to me when I was just a child in Vietnam. I believe my father authored the only published literary critique of TTTs famous novel, Dọc Đường (On the Road). Ref. Dương Đức Nhự, “Đọc Dọc Đường cuả̉ Thanh Tâm Tuyển” (“Upon Reading ‘On the Road’ by Thanh Tam Tuyen”) ̣ (1960's). Published in literary journals of South Vietnam, my father’s critique was not archived, and hence, can no longer be located after 1975.

©DNN Mother’s Day, 5/9/2022

~~~***~~~

CRYING GREEN JADE

Bilingual texts, Vietnamese origin ©TTT and English interpretation ©WND

tôi biết những người khóc lẻ loi
không nguôi một phút
những người khóc lệ không rơi ngoài tim mình
em biết không
lệ là những viên đá xanh
tim rũ rượi

I know of those who cry alone,

non-stop

Those whose tears never roll out of their heart

Don’t you know

tears are green jade

from a heart that wilts


đôi khi anh muốn tin
ngoài đời chỉ còn trời sao là đáng kể
mà bên những vì sao lấp lánh đôi mắt em
đến ngày cuối


Yes sometimes I want to believe

out there life still holds those stars of significance

‘cause next to them your eyes still sparkle

till our last moment

đôi khi anh muốn tin

ngoài đời thơm phức những trái cây của thượng đế
mà bên những trái cây ngọt ngào đôi môi em
nguồn sữa mật khởi đầu


Sometimes I want to believe

out there life still emanates the intoxicating fragrance of God’s fruits

And next to them, the sweet taste of your lips,

our honey milky way of origin


đôi khi anh muốn tin
ngoài đời đầy cỏ hoa tinh khiết
mà bên cỏ hoa quyến rũ cánh tay em
vòng ân ái


Sometimes I want to believe

out there life’s full of wild flowers’ purity

And next to them, the lure of your arms,

our circle of love


đôi khi anh muốn tin
ôi những người khóc lẻ loi một mình
đau đớn lệ là những viên đá xanh
tim rũ rượi


Sometimes I want to believe

those who cry alone

feel their tears held within

muffled,

pained like green jade

from a heart that wilts



Green jade,

Oh crying green jade,

from a heart that wilts

DNN ©May 8, 2022

APPENDIX 2:  Amateur performance of the song, in Vietnam, 2022

Below in this youtube link is what I consider to be the best performance of the song Le Da Xanh written by Cung Tien, coming out of today’s Vietnam:

https://www.youtube.com/watch?v=VmbM78PwUEU

Cung Tien’s Le Da Xanh, based on TTT’s poem, performed in Qui Nhon, Vietnam, 2022, by Dam Ha and Dieu Nhan.

See comment by Giang Huong Goodwin as a member of the “internet audience.”

Fair use exception to copyright

______

The versions appearing in the comments section by Anonymous show the flexibility and richness of the Vietnamese language, as TTT's original poem was altered.  These versions should NEVER  be circulated independently or claimed authorship as such, without TTT's original text, because such independent circulation can be challenged as "plagiarism," an ethical concern. The intent, character, and integrity of those who made such alternations are directly at issue.  

Pham Dinh Chuong's version created in 1970-ish Saigon, on the other hand, was his own creation, based on the idea and symbolism expressed in TTT's original text, a form of idea/symbol inspirational transgression (in Vietnamese: "lay y tho").   Such adaptation "lay y tho" had the approval of the original author and was circulated in South Vietnam and abroad as such.   

~~~***~~~

FIRST VERSION: Thanh Tam Tuyen's original, Music by Cung Tien 1957 (English translation/interpretation and personal essay 60+ years later, 2022, by Duong Nhu Nguyen; musical performance by Dieu Nhan and Dam Nha, in Vietnam 2022)

SECOND VERSION:  inspirational: Nua Hon Thuong Dau, music and lyrics by Pham Dinh Chuong, 1970s

GIÓ -- THE ENGLISH VERSION

 I wrote creatively mostly for myself. I find the whole process of seeking literary agents and publishers to be a hassle that hampers the creative process.  Thank God I am a lawyer and don't have to write for a living, fame or fortune...

GIÓ

 OH MY WIND,

FROM TEMPEST TO TEMPEST

 

Gió thổi rừng thu qua rừng đông

Tôi nghe từng giọt nhỏ trong lòng

Sương chiều biến dạng thành câu hát

Tôi khép mình lên những nhánh thông

            From the forest of leaves to a sea of snow – Autumn to Winter

            Tempest my Wind traverses

            from dewdrops to notes on the staff, escape or encounter

            My Beethoven converses

            

            And I, nestling  against branches of pine,

            risking all to embrace you, the least of mine

 Gió thổi trên thông, như thở than

Tôi nhìn ra gió ngự trên ngàn

Dêm về gió rít triền miên hận

Uất nghẹn là dao, cắt tiếng đàn

            Breathe over those pines, Tempest my Wind, and lament to me

            I recognize you, mountain-reign and freedom-flee

            But at night, teeth-grinding and soul-bearing grudge

            Oh my Wind, you become a butcher’s knife, and chop my piano shut

 Gió thổi từ trên hoà xuống dưới

Tôi tìm thượng đế ngự trong em

Gió không là xích, hay cai ngục

Em vẽ dùm tôi một đức tin

             Keep on blowing, my Wind, from above-Heaven and below-Hell

            Where’s our creator, except in you, Tempest, my Shakespeare will tell

            But you‘re no shackle, nor prison guard of late

            So paint for me, with your head and toe, a God-given faith 

Gió thổi từ Nam ra ải Bắc

Đuổi theo vó ngựa cuả chinh phu

Em đứng bên song, đừng khóc nhé

Khi gió mang về khúc viễn du

             Keep exhaling, from peninsula’s South to borders’ North

            In your last travel, chase after the warrior’s horse

            His widow’s leaning upon her window frame, no tears please

            when you, my Wind, return to deliver the final freeze

Gió thổi bên này, bên đó se

Lạnh như mưa bão giữa trưa hè

Bên ngoài ướt sũng thân co lại

Bên trong hừng hực khói u mê 

            Wheeze on, my Wind, from this side of heat to the other cold

            Trembling tropical rain in summer mid-day, burned with fire told

            Outward: dripping-blood frost, the body shrinks

            Inward: charcoaled feverish smoke, the soul blinks  

Tôi sẽ van xin cùng với gió

Đừng đa mang nữa, nợ trầm kha

Chuyển làm chi nếu mây hờ hững

Vứt bỏ oan khiên, trở lại nhà

             I will have to beg, my Wind, to drop it all, such sinking debt

            Not your job to move, if floating clouds don’t fret

            Go back home to find poetic justice

            Be it yours, life’s only apprentice

Gió trốn về đây, trong mắt em

Hình như gió vẫn khắt khe tìm

Xin em nhắm mắt và an nghỉ

Để gió tan đi...mộng hão huyền

            You can seek refuge now in the Lady’s ebony eyes

            Sternly searching still, Tempest to Tempest you fool, oh the sun still shines

            upon you, so in peace close the black velvet curtain,  

            let the last gleam die out, life vanishes, and stage’s certain          

 

Dnn © Dec.28,2021-Jan 17, 2022

 

hai cau doi cua Ngo Thoi Nhiem va Dang Tran Thuong

Câu chuyện cuả đôi bạn Đặng Trần Thường-Ngô Thời Nhậm là truyền thuyết cuả một thảm kịch trong thế giới "sĩ phu" VN thời nội chiến. Bao nhiêu chi tiết được ghi lại trong chính sử là công tác nghiên cứu trình bày cuả sử gia. Dân gian thì truyền tụng hai câu đối sau đây, tôi vẫn coǹ nhớ từ thời trung học VNCH cho đến bây giở, sau nửa thế kỷ làm cư dân và công dân nước Mỹ.
Đầu năm 2022, mới hôm qua, t̀ôi tình cờ nhớ lại hai câu đối trong bối cảnh nội chiến bi thương ấy, thì mới nhận thức ra rằng hai câu đồ́i được truyề̉n tụng...không chỉnh, không theo đúng các đ̣ịnh nghiã và định luật cuả nghệ thuật "ĐỐI," dù rằng nói lên ý nghĩa cuả cuộc đối trí. Vế mở đầu (sáu chữ) chỉnh, nhưng vế theo sau (sáu chữ kế tiếp) không chỉnh.



NGUYÊN TẮC "ĐỐI": --Động từ, tĩnh từ, danh từ phải đối, tương ứng với nhau.--Bằng phải đối với trắc, và ngược lại, hay có khi cũng chấp nhận được: bằng đối với bằng, trắc đ̀ối với trắc, tuỳ theo âm điệu -- tức là nhạc tính trong hai câu đối. --Ý nghĩa phải đối chiếu với nhau, hoặc tương ứng, hoặc tương phản.--Hán đối với Hán, Nôm đối với Nôm.
Và vì thế tôi đã viết lại hai câu đối nổ̉i danh này, nhiều cách khác nhau.
xin quý vị quan tâm đến lịch sử và văn học VN đọc lại dưới đây xem có đồng ý với tôi không. ______________
Đặng Trần Thường ra câu đối:

Ai công hầu, ai khanh tướng, vòng trần ai, ai đã biết ai

Ngô Thì Nhậm khẳng khái đáp:

Thế Chién Quốc, thế Xuân Thu, gặp thời thế, thế thời phải thế
____________

Tôi sưả laị như sau cho chỉnh:

VERSON #1:

Ai công hầu, ai khanh tướng, vòng trần ai, ai dễ khen ai

Thế Chién Quốc, thế Xuân Thu, mảnh địa thế, thế cùng tận thế

HOẶC:

Thế Chién Quốc, thế Xuân Thu, miếng địa thế, thế đành túng thế

VERSION #2:

Ai công hầu, ai khanh tướng, khấp ai ai, ai khấp ai ai

Thế Chién Quốc, thế Xuân Thu, thời thế thế, thế thời thế thế

Xin chú ý, trong Version #2, các từ "khấp, ai" "thời, thế" vưà là tiếng Hán Việt, vưà là tiéng Nôm, chúng ta ngày nay viết thành dạng "quốc ngữ" Roman alphabet.

VERSION #3:

Ai công hầu, ai khanh tướng, gót trần ai, ai đã biết ai

Thế Chién Quốc, thế Xuân Thu, ngón thời thế, thế liền vạch thế

VERSION #4:

Ai công hầu, ai khanh tướng, vòng trần ai, ai đã biết ai

Thế Chién Quốc, thế Xuân Thu, góc thời thế, thế bèn nhập thế

VERSION #5:

Ai công hầu, ai khanh tướng, vòng trần ai, ai đã biết ai

Thế Chién Quốc, thế Xuân Thu, cung thời thế, thế cam phụng thế

hoặc:

Thế Chién Quốc, thế Xuân Thu, khuôn thời thế, thế vừa phục thế

Thế Chién Quốc, thế Xuân Thu, xích thời thế, thế đành thủ thế

Thế Chién Quốc, thế Xuân Thu, gông thời thế, thế cùng thủ thế

***~~~***

Tôi làm việc vô bổ này chỉ vì tôi yêu tiếng Việt, và vì̀ cha mẹ ông bà tôi đã khai sinh, un đúc nên tôi ngày hôm nay, với 16+ năm lớn lên ở miền Nam, đi học bằng tiếng Việt ở Saigon, tất cả đã cho tôi căn bản tiếng Việt khá vững, không quên.

Theo tôi, VERSION #2 la tuyệt đối chỉnh, khéo, xúc tí́ch và sâu sắc nhất, vì cách chơi chữ: dùng có hai chữ "khấp ai," "thời thế" để đối vế thứ hai, pha tron nghĩa tiếng Nôm và tiếng Hán V́iệt. 

 DNṆ (c) Jan. 2022

NOI CHUYEN VOI BUI GIANG VE VIEC 'DICH' THO EMILY DICKINSON:

BUI GIANG VIẾT:

"Tiện đây, tôi xin dẫn một thí dụ để làm sáng tỏ phần nào đường lối dịch thơ. Dịch thơ Emily Dickinson:

My life closed twice before its close
It yet remains to see
If Immortality unveil
A third event to me
So huge, so hopeless to conceive
As these that twice befell
Parting is all we know of heaven
And all we need of hell.

Một bài ngắn như thế của Emily Dickinson dịch còn khó hơn dịch cả một cuốn Lá Cỏ [Leaves of Grass] của Walt Whitman... Ấy bởi vì, nó thuộc loại thơ bất khả dịch diễn.

Những điệp ngữ và điệp âm và đảo ngữ mà Emily Dickinson sử dụng, là riêng Mỹ Ngữ một lần được thiên tài cho phát tiết anh hoa ra ngoài:

my life closed – its close
to see – to me
twice before – twice befell
parting is all – and all
all we know – all we need
of heaven – of hell
to see – to me – to conceive
a third event – as these that twice
so huge – so hopeless ...

Tôi thử chép ra như thế, những thanh-âm-vận song trùng nhị bội liên tồn giao hưởng nhau trong bài thơ, xoay vít quanh nhau trong tám câu huyền diệu đó. Thế cũng đủ nhận ra tính chất phong phú đìu hiu dị thường trong lời thơ tài tử. Thế mà, vẫn còn những giao hưởng giao thoa ngấm ngầm âm ỉ trong tiết nhịp rung rinh, không làm sao ghi ra song đôi cho được. Bởi vì những giao hưởng ngầm nọ vừa như giao nhau vừa như xô đẩy nhau, ly khứ nhau... Bây giờ thử đọc lại toàn bài:

My life closed twice before its close
It yet remains to see
If Immortality unveil
A third event to me
So huge, so hopeless to conceive
As these that twice befell
Parting is all we know of heaven
And all we need of hell.

Nếu dịch ra văn xuôi ắt sẽ thành cái gì? Chẳng lẽ vất vơ thành ra cái như sau:

Cuộc đời tôi khép lại hai lần
Trước buổi chung cục của nó
Nó vẫn ở lại để xem
Thử sự Bất Tử có mở ra
Một sự cố thứ ba cho tôi không
Bao xiết đồ sộ khổng lồ tuyệt vọng cho quan niệm
Là ấy những gì đã hai lần xảy ra
Ly biệt là tất cả những gì chúng tôi biết về Thiên Đường
Và tất cả những gì chúng ta cần (của) nơi Địa Ngục

Thật là không thể tưởng tượng được. Chẳng những nghe ra lớ ngớ, mà còn chẳng ai biết nói cái gì. Không một chút ý nghiã nào tồn tại, đừng nói chi là tinh thể tinh hoa. Thế mà thường thường tôi vẫn thấy người ta dịch theo lối đó một cách rất hồn nhiên, và còn cho rằng mình dịch rất sát."


DUONG NHU NGUYEN TRA LOI:

Co gi dau la kho'? NOT AT ALL DIFFICULT JUST NEED TO UNDERSTAND THE LANGUAGE AND POETRY. NEED TO CROSS CULTURES AND BOUNDARIES OF THOUGHTS. Nam phut ma thoi de transfer (let's call it transfer and not translate). khong co thi gio de "react," ban cai lam chi, cho nen toi se "transfer" tho dickinson nhu sau (chi can 5 phut):  ̣Theo tôi, không nên dịch, mà chì nên nắm ý bài thơ, rồi diễn ta thành thơ tiếng Viột trong âm, vần, điệu cuả nó. 

NGUYEN TAC:

"My life closed twice before its close
It yet remains to see
If Immortality unveil
A third event to me
So huge, so hopeless to conceive
As these that twice befell
Parting is all we know of heaven
And all we need of hell."
 Emily Dickinson, American poet


CHUYE^?N QUA TIENG VIET BANG THO LUC BAT:

Đời tôi đóng lại hai lần
Một lần nữa nhé, xem ngần ấy thôi
Nếu là bất tử gọi mời
Ba lần chắc đủ một đời cưu mang

Hai lần ở cõi trần gian 

Đủ chưa? bao nỗi lầm than tỏ tường
Lớn lao, tuyệt vọng, bẽ bàng
Bỏ đi mới biết thiên đàng ở đâu
Địa ngục cần có cho nhau
Tiễn đưa là cửa, kinh cầu là xa
                    Duong Nhu Nguyen, a Vietnamese American woman


NOTE: Bai tho tieng Anh cua Emily co 8 cau. Ban "transfer" cua DNN cung chi 8 cau. 
Chinh ra, tho cua Emily dien dat ra luc bat tieng Viet chi co 7 cau.  Cau thu 8: tThe last sentence is my ADDITION. EMILY IS KNOWN FOR HER MORBIDITY. END OF LIFE. END OF HOPE. So I wrote and added the following as a postcript to her poem:

"Farewell is the gate, prayer is the distance

Tien dua la cua, kinh cau la xa"

wnd C MAY 2019

~~~

THO DUONG NHU NGUYEN:

Nghiến răng, lệ nhỏ hai hàng
Nhục hình sẽ nhận, vinh quang đã chừa
Chin tầng, huong khói đong đưa
Mẹ ngồi, thanh thản, bên bờ Sông Hương

Emily Dickinson hay Bui Giang co dich 4 cau nay ra tieng Anh, von ven trong 4 cau, ma hoi du? tat ca y nghia cua "nghien rang' "le nho" "nhuc hinh," "vinh quang" "chin tang" -- ̣chữ hiếu Mục Kiền Liên, "huong khoi" va "hinh anh nguoi me ngoi thanh tha?n,YEN BINH, ben bo Song Huong" khong?

Trong tho va van hóa cua Emily khong co dien tich, khong co Phat Giao, khong co chu "HIEU" va hinh anh  Muc Kien Lien di tim me  cua Phuong Dong.

There is a paradox in this Vietnamese poem. What is the paradox?










WND C May 2019